W 2018 roku przypada 100 rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. Z okazji Nowego Roku warto przypomnieć jakie życzenia otrzymywali Polacy w 1918 roku i 1919. Z bibliotek cyfrowych wybraliśmy datowane na styczeń 1918 r., życzenia członka Rady Regencyjnej arcybiskupa Aleksandra Kakowskiego oraz życzenia przesłane żołnierzom 1 stycznia 1919 r. przez Józefa Piłsudskiego.
1 stycznia 1918
Mości Panowie! Po rozszarpaniu Polski, po ujęciu w niewolę narodu polskiego, nad kołyską wszystkim pokoleniom piastunki śpiewały pieśń wyzwolenia. Marzył o wyzwoleniu kmiotek w chacie wieśniaczej- i mieliśmy Bartoszów Głowackich i rzemieślnik, zgięty przy pracy nad warsztatem- i mieliśmy Kilińskich i szlachta we dworku i pan w pałacu i mieliśmy Kościuszków. Dla idei wyzwolenia umierały na polu chcwały, i w kazamatach cytadeli, i szły na Sybir szeregi bojowników o wolność i niepodległość (…) Wypełniły się czasy. Niebawem wybije godzina sprawiedliwości (…) Gdybym był prorokiem, wołałbym głosem wielkim: OCKNIJ SIĘ NARODZIE POLSKI . Niech gwiazda betlejemska w tym 1918 roku oświeca szlaki pochodu wyzwolenia Polski. Niech kapłan i wieszcz, uczony i artysta, wpatrzeni w szczęśliwą gwiazdę, bratani jedną ideą, pod jedną chorągwią na czele narodu, jednym duchem owiani, miłością ożywieni (…) Niech rolnik przekuje miecz na lemiesz (…) Niech rzemieślnik i robotnik idzie ochotnie do fabryki (…) Niech żołnierz polski uzbroi się w odwagę (…) Niech każdy w swoim zakresie , jak wszyscy w ojczyźnie, czyni co może, a całość dzięki opiece Boskiej sama się złoży. Oto życzenia, Mości Panowie, jakie Wam i całemu Narodowi składana progu 1918 roku. Streszczam je w jednym okrzyku: NIECH ŻYJE POLSKA.
Kurier Warszawski, nr 2, 2 stycznia 1918 r. s. 1
1 styczeń 1919
Żołnierze!
Pierwszy raz spotykamy nowy rok w wolnej Polsce. Od stu kilkudziesięciu lat nie mieliśmy takiego nowego roku. W ciągu tego wieku nieraz ziemia nasza spłynęła krwią żołnierza w bohaterskich walkach o wolność, w walkach, które kończyły się klęską i zakuciem w coraz cięższe kajdany. Teraz, gdy wolni spotykamy rok nowy, uchylamy przede wszystkiem czoła przed naszymi ojcami i dziadami, którzy, chociaż w walce ulegli prze
mocy, przekazali jednak swoim potom kom nieugięte dążenie do tego samego celu, co im w boju i twardej służbie żołnierskiej przyświecało. Żołnierze! Polska nowa, Polska wolna zrodziła się z upadku najpotężniejszych
mocarstw, z rozbicia najsilniejszych armij. Były to mocarstwa, były to armie naszych rozbiorców, naszych ciemiężycieli. Pozostał z tego upadku i rozbicia tak wielkiego, jakiego nie zna dotąd świat, chaos, który nas otacza zewsząd, który wdziera się i do nas i do dusz naszych. Wśród tego rozprzężenia wznosić musimy budowę siły zbrojnej Polski dla obrony Jej granic, dla zabezpieczenia nieograniczonej przez nikogo obcego swobody, urządzenia się we własnym już domu. Niełatwe to zadanie, niełatwa to praca, a jednak dokonać jej musi my wbrew wszystkiemu na świecie, wbrew przede wszystkiem naszym nałogom i przyzwyczajeniom, wyniesionym z czasów niewoli, z czasów służby u obcych. Żołnierze! W tej pracy jesteśmy i powinniśmy się zachować jak w boju, oddając dla niej wszystkie swe siły. Niech każdy żołnierz zacząwszy od najwyższego dowódcy, kończąc na najświeższym rekrucie, pamięta, że od jego sumienności i pracy, od jego wysiłków zależy, czy zabezpieczymy narodowi to, czego po nas żołnierzach naród cały spodziewać się ma prawo, niezależność i pełną swobodę, urządzenia się po swojemu w wolnej ojczyźnie. Żołnierze! W dzień nowego roku życzę Wam wszystkim, byśmy się za rok mogli na przerobioną pracę w spokojnej i zjednoczonej Polsce z dumą obejrzeć.
Józef Piłsudski [w:] Rozkaz Nr 29, 3 stycznia 1919, s. 1
Mimo, tego, że od wypowiedzenia powyższych życzeń przeminął wiek, to nic nie straciły one na swojej aktualności. Dziś na szczęście młodzi ludzie nie muszą walczyć zbrojnie w obronie Ojczyzny, ale obowiązkiem nas wszystkich jest wytężona praca, dla której winniśmy oddawać wszystkie siły i zdolności. Parafrazując powyższe słowa warto i dziś złożyć wszystkim następujące życzenia: wbrew przede wszystkiem naszym nałogom i przyzwyczajeniom, niech każdy w swoim zakresie , jak wszyscy w ojczyźnie, czyni co może…”
oprac. Wojciech Niedziółka
