Powiatowa Biblioteka Publiczna w Rykach we współpracy z Ochotniczą Strażą Pożarną w Ułężu poszukuje wszelkich informacji i zdjęć dokumentujących wydarzenia 1918 roku, które miały miejsce w Międzyrzecu Podlaskim z udziałem podkomendnych sierż. Ignacego Zowczaka.
Jak przypomniał niedawno Twój Głos w wydarzeniach tych uczestniczyli członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej, którzy rekrutowali się z ziem naszego powiatu.
W książce Antoniego Wintera, dzieje Siedlec możemy znaleźć zdanie wygłoszone podczas z jednej licznie odbywających się manifestacji patriotycznych. Na wieść o tym, że Austro-Węgry się rozpadły a Niemcy proszą o pokój na siedleckim wiecu padły słowa „…musimy się postarać, aby ich wyprosić, a jeżeli dobrowolnie nie wyjdą trzeba ich będzie siłą usunąć…”
Spontaniczne akcje rozbrajania Niemców podejmowane, przez ludność polską w listopadzie 1918 r. na szeroko rozumianym południowym Podlasiu doczekały się licznych opracowań historycznych w których jasno jest stwierdzone, że najtragiczniejszy przebieg miały wydarzenia w Międzyrzecu Podlaskim .
W wydanej w 1930 r. przez Komitet Budowy Pomnika w Międzyrzecu Z krwawych dni; echa wydarzeń listopadowych 1918 podczas rozbrajania Niemców w Międzyrzecu tak opisywano tamte dni „…Jakże wiele krwi i ofiar, kosztowało rozbrojenie załogi niemieckiej. Kilkadziesiąt wymordowanych żołnierzy i ofiar pośród ludności cywilnej (…) zapomnieli o uczuciach człowieka do człowieka i honorze…” Walorem w/w publikacji są zamieszczone wspomnienia, które w pełni oddają tragedię pierwszych dni niepodległości. Lokalna społeczność Międzyrzeca Podlaskiego upamiętniła swoich bohaterów okolicznościowym pomnikiem.
W książce Tadeusza Barszczaka, Z gospodarstwa w świat znajdujemy następujące zdanie „…POW drążgowskie na pierwszy zew bojowy poszło w szeregi zaczątków armii polskiej, gdzie walcząc o niepodległość ofiarnie dawali krew na ołtarzu Ojczyzny (w Międzyrzecu zginęli śmiercią bohaterów” kol. Aleksander Sulej i kol. Julian Sulej).
Swoich bohaterów pamięta również lokalna społeczność Gminy Ułęż. Udział druhów z OSP w Ułężu w okolicznościowym spotkaniu, wsparcie pozyskane od lokalnego historyka, Jarosława Frąckiewicza sprawia, że po raz kolejny staramy się odtwarza
ć cząstkę naszej historii. Na terenie Gminy Ułęż istnieje kilka miejsc upamiętniających bohaterów walki o niepodległość, dlatego zwracamy się z prośbą do mieszkańców o udostępnianie zdjęć ich pierwotnego wyglądu.
Archiwum cyfrowe biblioteki powiatowej wzbogaciło się o kilka publikacji dotyczących tamtych wydarzeń, co w kontekście zbliżającej się 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości jest bardzo cennym nabytkiem. W publikacji Jerzego Geresza Z dziejów rozbrojenia okupantów na południowym Podlasiu w listopadzie 1918 r. odnajdujemy zdjęcie oddziału POW z rejonu Sobieszyna, a także zdjęcia kilku podkomendnych sierż. Zowczaka. Kto wie, może w lokalnych archiwach zachowały się pamiątki po BOHATERACH pierwszych dni niepodległości.
Wojciech Niedziółka
