Przełom sierpnia i września to czas w którym rolnicy w podziękowaniu za plony uczestniczą w Dożynkach- będących ukoronowaniem ich całorocznego trudu. Z tej okazji Powiatowa Biblioteka Publiczna zachęca do sięgnięcia po publikacje w których scharakteryzowane są zwyczaje związane z dorocznym świętem plonów..
Dział 39: Etnografia, zwyczaje i obyczaje zajmuje w zbiorach powiatowej biblioteki bardzo poczesne miejsce. Można w nim znaleźć książki tyczące obrzędowości ludowej, tradycji, jak również regionalnych przepisów.
Bazę dla wszystkich współczesnych opracowań stanowią „Dzieła wszystkie” Oskara Kolberga (3 części dotyczące Mazowsza znajdują się w zbiorach biblioteki), a także „Rok polski w zwyczaju, tradycji i pieśni” Zygmunta Glogera.
„Ocalić od zapomnienia- spotkanie z ludową tradycją” to hasło zapraszające na tegoroczne dożynki Powiatowo-Gminne, które już w niedzielę 25 sierpnia, odbędą się w Starym Zadybiu. Warto przez chwilę przyjrzeć się symbolice tego jakże barwnego święta.
„…Kiedyż rolnik ma weselić i Bogu pokłonić i ziemi błogosławić i ludziom za pomoc podziękować, jeżeli nie wtedy, gdy pod dach swój zgromadzi owoce pracy mozolnej (… ludy rolnicze uroczyście zakończały każdego roku zbiory plonów, a obchodom towarzyszyły zwyczaje i obrzędy, tak stare jak pług( …) w tych zwyczajach, w ich symbolice, w ich pieśniach, odzwierciedlił się etyczny nastrój ducha, życia i pojęć narodowych- możemy przeczytać u Glogera i zastanowić się co z dawnej tradycji funkcjonuje w obrzędowości do dnia dzisiejszego.
Uroczystości dożynkowe tradycyjnie już rozpoczynają się Mszą Św. dziękczynną, podczas której następuje podziękowanie za plony. Poszukując odwołań do przeszłości bez trudu zauważymy, że w symbolice dożynek nieprzemijająco pojawia się wypieczony z tegorocznych zbóż chleb, który Gospodarze dożynek składają na ołtarzu, a później symbolicznie dzielą między uczestników, a także niezwykle barwny korowód, w którym przedstawiciele gmin przyodziani w regionalne stroje niosą tradycyjne wieńce. Warto również zwrócić uwagę na „przyśpiewki” odzwierciedlające „nastrój ducha” w których rokrocznie wyśpiewywane są podziękowania i prośby do włodarzy powiatu i gmin (tradycja organizacji dożynek gminnych, powiatowych i parafialnych narodziła się w XX-leciu międzywojennym, wcześniej odbywały się dożynki dworskie, a od początku XIX wieku również chłopskie). Warto przejrzeć karty publikacji i zastanowić się nad symboliką wieńca (w niektórych regionach do dekoracji wieńca oprócz zbóż używano orzechów), poszukać słów pieśni, zachwycić się staropolskim, barwnym opisem różnych świąt.
Oprócz w/w publikacji warto zajrzeć również do książek: Polskie obrzędy i zwyczaje, Rok Polski w tradycji, a także wydanego niedawno 6 tomowego wydawnictwa „Lubelskie”, których część I poświęcona jest pieśniom i obrzędom dorocznym.
Walorem wszystkich polecanych publikacji jest bogactwo grafik i ilustracji m.in. Andriollego Ostatnia garść, które są dopełnieniem barwnych, staropolskich opisów zwyczajów i obrzędów.
Wojciech Niedziółka
