Zbliża się 93 rocznica „kontrofensywy znad Wieprza”- manewru, który uchronił Polskę i Europę przed bolszewicką nawałą. Z tej okazji Powiatowa Biblioteka Publiczna w Rykach poleca publikacje: „Społeczeństwo polskie w dobie I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku oraz „Wszystko co nasze Polsce oddamy: szkice z dziejów skautingu i harcerstwa polskiego”.
Pierwsza z polecanych książek, wydana pod redakcją Ryszarda Kołodziejczyka zawiera dziewiętnaście artykułów naukowych traktujących o postawach poszczególnych grup społecznych wobec „wielkiej wojny” i najazdu rosyjskiego. Szczególną uwagę autorzy poświęcili terenom byłego Królestwa Polskiego.
Warto przeanalizować postawy społeczeństwa wobec czyhających zagrożeń. Nawet pobieżna lektura publikacji pozwala na podkreślenie roli duchowieństwa w kształtowaniu „jednego narodu”, który potrafił przeciwstawić się bolszewickiej nawale i obronić niedawno odzyskaną niepodległość.(znane oczywiście były wyjątki, gdy np. w Wyszkowie z honorami podejmowano na plebanii przedstawicieli Rządu Rewolucyjnego Polski z Julianem Marchlewskim i Feliksem Dzierżyńskim na czele)
Ciekawie nakreślony został rozdział poświęcony „Wojnie polsko-bolszewickiej w opinii prasy lubelskiej”. Można w nim przeczytać m.in.: „..po udanej polskiej kontrofensywie znad Wieprza i sukcesie wielkim w bitwie warszawskiej (…) zostało zajęte cały szereg miejscowości między innymi Garwolin, Kock, Radzyń…” W tym miejscu warto przypomnieć, że zwycięska ofensywa rozpoczęła się 16 sierpnia 1920 r. w Moszczance- co upamiętnia kamień wmurowany w 90 rocznicę tego wydarzenia (więcej o tym Wydarzeniu można przeczytać w artykule Kontrofensywa wyszła znad Wieprza, który ukazał się w nr 30 i 31 Twojego Głosu z 2010 r.; artykuł dostępny jest również na stronie www.pbpryki.eurzad.eu)
Analizy obrazu społeczeństwa dopełnia jeszcze jedna publikacja, której zakres chronologiczny pokrywa się w większości z w/w obejmując dodatkowo czasy II wojny światowej. W publikacji Zbigniewa Mierzwińskiego „Wszystko co nasze Polsce oddamy: szkice z dziejów skautingu i harcerstwa polskiego” odnajdujemy oprócz zarysu historii ruchu skautowskiego sylwetki wybitnych przedstawicieli tej organizacji. W przedmowie autor napisał: „… skauting i harcerstwo polskie zawsze w marszu do niepodległości…” w następnych rozdziałach przywołując wybitne postacie, które związane były z ruchem pod który podwaliny położył Robert Baden-Powell. Na kartach książki odnajdziemy informacje m.in. o: Wacławie Błażejewskim, Jerzym Braunie, Florianie Marciniaku (organizator Szarych Szeregów”) i Janie Bytnarze „Rudym”. (w publikacji znajdziemy również informację o generałach: Stefanie Roweckim, Antonim Chruścielu, Emilu Fieldorfie Nilu i innych, którym przyszło współpracować z harcerzami), którzy swoim życiem potwierdzili swoje oddanie Ojczyźnie i wierność harcerskiemu przyrzeczeniu.
Wracając do „kontrofensywy znad Wieprza” warto przytoczyć fragment polecanej publikacji, który w doskonały sposób zobrazuje udział harcerzy w tym przełomowym wydarzeniu: „…17 lipca w Warszawie zorganizowano akcję mobilizacyjną na którą stawiło się początkowo 4 tysiące harcerzy. Ale nieco później na front wyrusza 6 tysięcy harcerzy (…) pierwszymi, które wyruszyły do boju zaledwie po tygodniowym przeszkoleniu były baony 201 p.p, a potem 205 p.p., 22 p.p i inne…” Wśród sztandarowych postaci tego okresu autor przywołuje bohatera bitwy spod Ossowa kapelana i harcerza ks. Skorupkę, który symbolizuje ofiarność harcerzy i ich poświęcenie dla Ojczyzny.
W zborach Powiatowej Biblioteki Publicznej w Rykach znajduje się jeszcze klika książek traktujących o wojnie 1920 (możliwość wyszukania w katalogu on-line)
Wojciech Niedziółka
