13 maja grupa 53 bibliotekarzy i czytelników uczestniczyła w seminarium wyjazdowym zorganizowanym z okazji Roku Sienkiewiczowskiego. Poniżej przedstawiamy wystąpienie poświęcone związkom rodziny Henryka Sienkiewicza z miejscowościami wchodzącymi współcześnie do Powiatu Ryckiego.
Obchody Roku Sienkiewiczowskiego skłaniają do poszukiwań informacji o wielkim polskim pisarzu w bibliotekach tradycyjnych i cyfrowych. Dziś dzieje rodziny Sienkiewiczów wpiszemy w miejscowości należące do dzisiejszego powiatu ryckiego.
Alina Ładyka, Henryk Sienkiewicz, Warszawa 1965, s. 32-33
„ …Urodził się 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu w rodzinnym domy swojej matki Stefanii. Wywodziła się ona ze starego „senatorskiego rodu” Cieciszkowskich do których należały tzw. Dobra okrzejskie w powiecie łukowskim oraz dobra Ułęż Górny w powiecie garwolińskim z Żabianką, Trzciankami i Grabowcami (…) Dziad pisarza brał udział w kampanii kościuszkowskiej i został porucznikiem w legionach Dąbrowskiego; ojciec Józef Sienkiewicz- jako 17-letni chłopak bił się w powstaniu listopadowym (…) O żadnych dobrach ziemskich z jego strony nie było mowy. Józefa Sienkiewicza, nazywano wprawdzie dziedzicem Grotek, ale w rzeczywistości był już tylko drobnym dzierżawcą. Dopiero dzięki małżeństwu z panną Cieciszkowską stał się na pewien czas właścicielem rodzinnych jej Grabowiec…”
Barbara Wachowicz, Marie jego życia, Warszawa 1986, s. 31-40
„…14 LIPCA 1818 Adam i Felicjana nabywają wedle zapisu w księdze hipotecznej „Dobra ziemskie Ułęże Górne z przyległymi wsiami Żabianka, Trzcianki, Grabowce Górne i Kania z przynależnościami w Powiecie Żelechowskim Obwodzie Łukowskim Województwie Podlaskiem położone (…) Zostały więc raty i rozliczne pretensje za długi nie spłacone jeszcze, kosztowne dobra Ułęż vel Ułęże (…) Po sprzedaniu wioseczki w Radomskiem przenoszą się na Podlasie, gdzie mają tyle bliskich serc. Lasami, drogą jeszcze dziś złą, chropawą, ale jakże piękną jedzie się mijając wsie o nazwach przeszłość leśną, podlaską wspominających– Borki, Brzozów, Drzewnik, Sarny, Niedźwiedź. Jest jeszcze kalinowy Dół i Zawitała (….) Droga się zwęża, podnosi. Wieś Grabowce Górne. Tu mieszkali Sienkiewiczowie od roku 1846 do 1855, dzierżawiąc 180 mórg z dawnych dóbr Ułęż od brata pani Stefanii- Adama. Tu przeżył pierwsze dziecinne lata Henryk Sienkiewicz. Drogi piaszczyste, jasne, biegną zakolami jak ongiś, strzeżone samotnymi drzewami. Nikt nie potrafi wskazać miejsca, gdzie stał dwór- Ja jestem nabyty!- bronił swej niewiedzy zaczepiony przez nas wieśniak…”
Maria Korniłowiczowna, Onegdaj: Opowieść o Henryku Sienkiewiczu i ludziach mu bliskich, Warszawa 1973, s.18
„…W rodzinie Okrzejskiej najdotkliwszy cios: w dniu drugim sierpnia ukończył życie Adami Cieciszkowski [członek Towarzystwa Patriotycznego, syn pisarza wielkiego koronnego, dziad Henryka Sienkiewicza] zostawił żonę, małoletniego syna Adama i pięć córek. Uczynił on mnie (Prota Lelewela- przyp. W.N.) w testamencie prawnym opiekunem. Pozostał spis aktywów i pasywów, obok tego masa papierów w nieładzie (…) Wspierany w interesach przez możnego stryja-biskup[a, nie przeczuwał następstw. Tym końcem wziął dzierżawę od rządu Ryki, dzierżawę nader korzystną. Cały zaś zarząd i przemysł w tych dobrach złożył w ręce Lesznowolskiego…”
Również podczas obrad Senatu sprawozdawca projektu Uchwały ustanowienia 2016 r. – Rokiem Henryka Sienkiewicza Jan Maria Jackowski mówił: “…Henryk Sienkiewicz miał pięcioro rodzeństwa, a więc była to rodzina wielodzietna. Dzieciństwo spędził we wsi Grabowce Górne koło Garwolina i w Wężczynie koło Mińska Mazowieckiego, w majątku Aleksandry Dmochowskiej…”
Odkrywając sienkiewiczowskie korzenie, warto zastanowić się czy „wieś podlaska” znalazła odzwierciedlenie w jego twórczości. Już pobieżna lektura jego dzieł wskazuje, że oprócz umiłowania oręża, potrafił zarażać miłością do ziemi ojczystej.
Może dzięki okolicznościowym przedsięwzięciom organizowanym przez biblioteki i szkoły uda nam się odnaleźć i utrwalić ślady polskiego Noblisty. Już dziś okolicznościowe wystawy w bibliotekach publicznych przypominają życie i twórczość Henryka Sienkiewicza. Przed nami „wędrowanie” poprzez gminy naszego powiatu przenośnej wystawy przygotowanej przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Lublinie. Zapraszam do kontaktu z biblioteką powiatową osoby i instytucje, które mają pomysły na ciekawą ekspozycję wystawy. Na pewno przewędrujemy przez Grabowce, Ułęż i Ryki wpisane w dzieje sienkiewiczowskiej familii.
Wojciech Niedziółka
Dzięki zwiedzeniu Muzeum Henryka Sienkiewicza, poznaliśmy interesujące szczegóły dotyczące jego życia i twórczości, a także zobaczyliśmy ciekawe pamiątki po rodzinie pisarza oraz ekspozycję dotyczącą ekranizacji jego dzieł.
W trakcie seminarium biblioteki w Dęblinie i Rykach dokonały podsumowania projektu “O finansach w bibliotece”.
Mariusz Olejarczyk z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Lublinie przekazał wystawę poświęconą życiu i twórczości Henryka Sienkiewicza, która przez najbliższy miesiąc gościła będzie w naszym powiecie.
Spotkanie zakończyło wspólne ognisko…
