Sejm ustanowił 2017- rokiem sześciu patronów. Josepha Conrada – Korzeniowskiego, marszałka Józefa Piłsudskiego, Adama Chmielowskiego, błogosławionego Honorata Koźmińskiego i Tadeusza Kościuszki. Rok 2017 będzie też Rokiem Rzeki Wisły. Na podstawie archiwów cyfrowych przybliżymy dziś kilka artykułów z dawnej prasy poświęconych najdłuższej polskiej rzece, która przepływa również przez nasz powiat.
Opisanie klasztorów i kościołów księży franciszkanów prowincyi polskiej przez księdza Jakóba Piaseckiego. 1843
„…Stężyca miasto królewskie, niegdyś ze starostwem (…) było założone przez Władysława Łokietka (…) Dawniej to miasto jako nad Wisłą zbudowane prowadziło znaczny handel (…) Położone jest na prawym brzegu Wisły w guberni podlaskiej, powiecie łukowskim, o mile od miasta Bobrownik (przy ujściu Wieprza do Wisły położonego), pół mili od Dęblina i Twierdzy Iwanogrodzkiej (….) w 1662 r. dnia 10 czerwca, okropny, a najmniej spodziewany wylew Wisły wszystkie pola, łąki i ogrody okropnie zniszczył (…) W roku 1721 Wisła zaczęła coraz bardziej zbliżać się ku miastu (…) w 1737 zupełnie wystąpiła ze swego łożyska i koryto swe pod sam kościół i klasztor obróciwszy, (…) aż wreszcie po wezbraniu wody dnia 20 czerwca 1749 r (…) zwaliła cały kościół i klasztor
Junosza- Guzowski A., Sandomierscy samuraje, Słowo, 1934, s. 3
„…Pod Stężycą zaczęło się to w ten sposób. Pastuch jak zwykle przypędził 52 krowy do łachy wiślanej (…) przechodziły przez płytką wodę i szły na dużą wyspę, ale dziś krowy i pastuch zauważyli, że łacha jest spieniona i prąd jest wartki (…) Wtedy wystąpiła krowa Stacha Wojtali, mądra, stara, czerwona i graniasta i popłynęła na łachę a za nią całe stado i pastuch też popłynął (…) I niebawem po całej Stężycy (…) popłynęła wieść straszna: -Wisła przybiera. Starzy mówili, że lat temu pięćdziesiąt Wisła w Stężycy podchodziła do Kościoła (…) pod wieczór Wisła i łacha zamieniły się w morze (…) Alarm, telefony, starosta przyjechał, inżynier wodny coś bada i wydaje zarządzenia. Mobilizują straże ogniowe, wzywają Kłoczew, Ryki, Ułęż Górny i Dolny, zapraszają nawet Żelechów…”
O wylewie Wisły, Gazeta Świąteczna, 1886, s. 2-3
„…pisze jeden z czytelników Gazety z miasteczka Stężyca: We wtorek 31 marca przyszedł jeden gospodarz Mikołaj Gołębicz, zobaczyć swoją osadę, którą ma na Powiślu. Wtem woda go otoczyła (…) Więceśmy w środę rano czółna złapali i pospieszyli na ratunek nieszczęśliwemu (…) lody nas nie puściły (…) płynąc dalej zobaczyliśmy daleka Niemców, jak siedzieli na dachach, krzycząc aby dawać im pomoc (…) przypłynęliśmy do pierwszej osady niemieckiej, nie było już co robić, bo wszystko, a nawet 14 sztuk dobytku Wisła zatopiła (…) Mówią, że w Brzyscach Wisła zniszczyła 8 chałup niemieckich, do 60- sztuk dobytku, zapasy zboża, siana i kartofli bardzo wiele…”
Katastrofa z mostem w Dęblinie, Dziennik Poznański, 1884 s. 3
„….Straszna klęska powodzi przechodzi przez okolice Powiśla (…) Nie będę szczegółowo opisywał wypadków ostatnich. W ich szeregu
pierwsze miejsce zajmuje zapadnięcie się mostu w Dęblinie. Most ten świeżo się budujący dla kolei dąbrowskiej ukończony jeszcze nie był. Gwałtowny więc przybór wody z łatwością podmył go, a nagromadzone w masie tratwy- zmyły go z podstaw…”.
Most dębliński był niszczony nie tylko przez powodzie, ale również w trakcie działań wojennych, podczas których Wisła stanowiła ważny punkt oporu. W uchwale Sejmu stanowiącej, że 2017 będzie rokiem Wisły czytamy m.in.: „…Wisła – Królowa Polskich Rzek, będąca symbolem polskości i patriotyzmu – to nasze naturalne oraz historyczno-kulturowe dziedzictwo. …..” . Ta niepowtarzalna rzeka nierozerwalnie wplata się również w historię naszego powiatu. Jej piękno możemy podziwiać odwiedzając nadwiślańskie miejscowości, a także przeglądając zdjęcia wykonane przez licznych fotografów. Warto również sięgnąć po krajoznawcze i historyczne publikacje zgromadzone w lokalnych bibliotekach.
Wojciech Niedziółka
Fot. Z archiwum udostępnionego przez Zbigniewa Lipskiego
