W poniedziałek 07.03.2022 r Powiatowa Biblioteka Publiczna w Rykach w godzinach lekcyjnych zorganizowała pokaz filmu w I klasie Technikum pt.: „Dowód tożsamości” w reżyserii Mikołaja Grynberga w Zespole Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach. Film w ramach szkolenia udostępniło nam w dniach 3-10 marca Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie. Mam nadzieję, że „Dowód tożsamości” stanie się pretekstem do poruszenia zagadnień związanych z tożsamością, antysemityzmem, relacjami między większością a mniejszością, która zawsze porusza ludzi.
Staraliśmy się omówić zarówno kwestie organizacyjne, pokazaliśmy wybrane fragmenty filmu oraz zaprezentowaliśmy cały film “Dowód tożsamości”. Film wykonano metodą dokumentu i reportażu. Daje on do myślenia o własnych korzeniach, o sytuacji innych ludzi… Głównym celem warsztatu jednak było to, aby uczniowie zastanowili się głębiej nad pojęciem tożsamości (w znaczeniu: ogólnym,
indywidualnym i grupowym). Aby poznali i przedyskutowali jakie kwestie, cechy, kategorie są ważne dla Żydów i Żydówek, którzy są przedstawieni w dokumencie filmowym. Ale także ważne kwestie dotyczące samych Polaków, Ukrainów i Białorusinów (akurat mieliśmy uczniów z tych kultur). Aby poznali przedstawicieli wszystkich pokoleń Żydów obecnie mieszkających w Polsce i zastanowili się jakie są między nimi podobieństwa i różnice. A na koniec, aby pogłębili własną refleksyjność, uważność i wnikliwość.
Film jest głębszym wejściem z uczniami w świat Żydów i Żydówek mieszkających współcześnie w Polsce (i nie tylko). Zaprosiłam do obejrzenia w klasie filmu dokumentalnego Mikołaja Grynberga (reżyseria) i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN (produkcja) i przeprowadziłam zajęcia. Za pomocą zaproponowanych form pracy – a była to atmosfera kameralnego spotkania oglądających z bohaterami i bohaterkami materiału filmowego. W filmie dzielą się oni historiami, my zaś chcemy wykreować przestrzeń do nazywania mechanizmów i zjawisk zilustrowanych ich słowami. Zaproszone przez reżysera osoby mierzą się z pytaniami o swoją tożsamość i doświadczenie bycia Żydem, Żydówką w Polsce. Z racji doboru bohaterów i bohaterek mamy okazję spotkać plejadę osobowości, (w tym też sławnych) osób reprezentujących wszystkie współcześnie żyjące generacje Żydów w Polsce. Materiał filmowy utrzymany w tonie intymnej rozmowy pozwala nam wsłuchać się w słowa, ale także być naocznymi świadkami wzruszeń, zamyśleń oraz innych stanów i emocji, które wydobywa z bohaterów i bohaterek filmu praca kamery i oświetlenie.
Film jest okazją do przyjrzenia się, jak skomplikowana jest tożsamość żydowska – wokół ilu pytań
krąży i jak szeroką panoramę postaw i doświadczeń zawiera w sobie. Zebrany przez reżysera
materiał pozwala poznać nie tylko indywidualne losy zaproszonych osób, historie pojedynczych
rodzin, ale też zobaczyć płynność, zmienność w czasie oraz czynniki, które wpływały na tworzenie
się tożsamości indywidulanych i tożsamości grupowej społeczności żydowskiej.
W rozmowach zaprezentowanych w filmie pojawiają się odniesienia do różnych momentów historii
– do doświadczenia wojny, do strategii ukrywania tożsamości żydowskiej w czasach powojennych,
ale też do współczesnej afirmacji bycia Żydem czy Żydówką. Film daje również możliwość przyjrzenia
się sytuacji grupy mniejszościowej i doświadczeniom, na które jest narażona. Bohaterowie
podejmują próby zdefiniowania siebie w kategoriach żydowskości i polskości, dzielą się też
spostrzeżeniami dotyczącymi tego, jak inni zachowują się w stosunku do nich. Celem rozmów towarzyszących projekcji jest też wypracowanie pomysłów na działania,
które mogą wesprzeć grupy mniejszościowe oraz przeciwdziałać dyskryminacji.
PRZEBIEG LEKCJI
- Wprowadzenie – fragment filmu, informacja o filmie
- Projekcja filmu
- Zebranie wrażeń i refleksji
- Pytania wiodące w tożsamości żydowskiej
- Tożsamość indywidualna – wypowiedzi bohaterów i bohaterek
- Tożsamość grupowa – podobieństwa i różnice międzypokoleniowe
- Zakończenie
Dziękuję Paniom z Biblioteki Zespołu Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach za miłe przyjęcie, herbatkę i bardzo miłą atmosferę. Szczególne podziękowania dla Pani Eli za zrobienie zdjęć i wprowadzenie na lekcję oraz Panu Januszowi za pomoc i udostępnienie sali komputerowej. Uczniom dziękuję za wspólne oglądanie, dyskusję i wspólne zdjęcie.
