W serwisie internetowym Biblioteki Narodowej Polona.pl, możemy znaleźć kazanie pogrzebowe, poświęcone Katarzynie z Sobieszyna, które rozpoczyna się słowami „…Matka Publicznych żalów i łez nigdy nie otartych. Naiaśnieyszego domu Sobieskich (…) Katarzyna z Sobieszyna Radziwiłłowa (….)”
Związki z Sobieszynem
Zdjęcie miedziorytu przedstawiającego Katarzynę pochodzi z domeny publicznej Muzeum Narodowego w Warszawie
Pod Tarczą Janina (…) rozkrzewiły się na wielu Potomków zawsze w senatorskim rodzie sławnych (…) Marka Sobieskiego, tóry oyca Jakuba Sobieskiego zrodził (…) A tego córką była Najaśniejsza Xsieżna z Sobieszyna. – mówił ksiądz Stanisław Bielicki podczas pogrzebu, który odbył się w 1694 r. w Nieświeżu. Przypomnę, że na tablicy grobowej w Żółkwi upamiętniającej Jakuba Sobieskiego (ojca króla Jana III Sobieskiego i księżnej Katarzyny) również pojawia się napis „de Sobieszyn” (z Sobieszyna). Lektura kazania obrazuje przymioty księżnej : pobożne życie, fundację na rzecz kościołów, klasztorów, placówek oświatowych, indywidualne jałmużny, uczynki miłosierdzia, fundację biblioteki bialskiej itp.
Siostra króla
Historię rodu Sobieskich, możemy odnaleźć przede wszystkim w Wilanowie. W internetowym Pasażu wiedzy Muzeum Jana III Sobieskiego na temat Katarzyny możemy znaleźć następujące informacje: „…jedyna pozostała przy życiu siostra Jana Sobieskiego, późniejszego króla, urodziła się w Złoczowie (…) żadnego staranniejszego wykształcenie nie otrzymała (…) , lecz z domu wyniosła nawyk czytania (…) ambitna matka postanowiła wydać córkę za mąż (…) zmuszając do małżeństwa ze starszym o 20 lat księciem Dominikiem Zasławskim-Ostrogskim ( …) po rychłej śmierci męża poślubiła Michała Kazimierza Radziwiłła…”
Była bardzo pobożna, podobno przygotowywana była do życia klasztornego, jednak ambitne plany matki zmieniły jej drogę życiową. Jej ślady możemy odnaleźć m.in. w Białej Podlaskiej, gdzie poczyniła wiele fundacji religijnych i dobroczynnych. Na muzealnych stronach możemy odleźć informacje, że współcześni nazywali ją „mądrą Katarzyną”, a jej brat król, zwykł zasięgać rad w najważniejszych sprawach. „w jednym żywocie znać byli”– pisała o Katarzynie i Janie ówczesna poetka Anna ze Stanisławskich Zbąska. W opracowaniach historycznych dotyczących księżnej pojawiają się również przydomki: Szczodrobliwa Pani, lub Księżna Dobrodziejka…
Pamięć o Sobieskich
Sobieszyn, przez historyków nazywany jest „gniazdem rodowym Sobieskich”. Chociaż w miejscowości nie odnajdujemy bezpośrednich śladów związanych z tą rodziną, to warto przypomnieć, że w 200 rocznicę bitwy pod Wiedniem rozpoczęto zakładanie fundamentów i poświęcono kamień węgielny pod świątynię, która powstała na mocy legatu Kajetana hr. Kickiego, który cały swój majątek przeznaczył na cele dobroczynne, jedna ze szkół nosi nazwę Jana III Sobieskiego, a nieopodal miejscowości znajduje się „dąb Sobieskiego”
W 100-lecie niepodległości.
Świętując 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości, warto, abyśmy odkrywali ślady naszej przeszłości. Pamiętajmy o słowach Józefa Piłsudskiego: „Naród, który traci pamięć przestaje być Narodem – staje się jedynie zbiorem ludzi, czasowo zajmujących dane terytorium”, a św. Jan Paweł II wskazywał: Naród, który nie zna swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości.
Pamiętajmy, że wielkimi postaciami zapisanymi na kartach historii swoją również zwykli ludzie, a każda z miejscowości, nawet najmniejsza, posiada historię, na które warto zwrócić uwagę. Działy Regionalne, lokalnych bibliotek zapraszają do odkrywania „skarbów przeszłości”
Wojciech Niedziółka
