9 lutego 2011 odbyło się szkoenie bibliotekarzy, którego najważniejszą częścią było wystąpienia Pawła Kordybachy- wojewódzkiego koordynatora Programu Rozwoju Bibliotek.
Styczeń to w wielu instytucjach czas sprawozdawczości oraz opracowywania planów działań dostosowywanych do otrzymanych budżetów. W tym roku dodatkowym wyzwaniem dla bibliotek, a także dla ich organów prowadzących stało się ogłoszenie II naboru do Programu Rozwoju Bibliotek.
Program Rozwoju Bibliotek firmowany przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego- partnera Fundacji Billa i Melindy Gates ma na celu zaktywizowanie i zintegrowanie społeczności lokalnych wokół bibliotek, jako centrów życia kulturalnego i społecznego. Stanie się to możliwe dzięki dosprzętowieniu bibliotek i ich filii (zestawy komputerowe z profesjonalnym oprogramowaniem, urządzenia wielofunkcyjne, projektory, rutery, aparaty cyfrowe).
Możliwość przystąpienia do programu mają biblioteki publiczne z każdej gminy wiejskiej, miejsko-wiejskiej, lub miejskiej do 20 tysięcy mieszkańców, które zgłoszą akces do programu jako Biblioteka Wiodąca lub Biblioteka Partnerska. Biblioteką Wiodącą może być instytucja, która prowadzi co najmniej jedną filię, a we wniosku akcesyjnym wykaże od 1 do 3 Bibliotek Partnerskich.
Przystąpienie do programu wymaga zgody Organów prowadzących biblioteki, która jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu PRB. Jest to wyzwanie, ponieważ to właśnie na Urzędach miast i gmin spoczywa zgodnie z regulaminem: ponoszenie kosztów Biblioteki w Programie lub zwiększenia budżetu biblioteki o kwotę pozwalającą na pokrycie kosztów uczestnictwa. Ten regulaminowy zapis dotyczy m.in. kosztów ubezpieczenia otrzymanego sprzętu od jego utraty i uszkodzenia, dodatkowe koszty energii elektrycznej, koszty utrzymania pomieszczeń koszty eksploatacyjne użytkowania sprzętu, koszty napraw nie objętych gwarancją oraz koszty instalacji i utrzymania łączy internetowej w bibliotekach i ich filiach. Jednak pozyskany sprzęt, a także przeszkolenie bibliotekarzy w pełni zrekompensuje poniesione nakłady.
Założeniem programu jest osprzętowanie bibliotek i ich filii, dlatego warto zastanowić się jak wygląda sieć bibliotek w naszym powiecie. Sieć bibliotek podległych Powiatowej Bibliotece Publicznej w Rykach tworzy 6 bibliotek głównych i 11 filii (w roku 2010 zlikwidowane zostały 2 filie w Owni i w Swatach). Wszystkie lokalne biblioteki lokalne mogą aplikować do programu. I tak jak w bibliotekach głównych pozyskanie nowego sprzętu będzie wiązało się jedynie z koniecznością odpowiedniego oznakowania budynków, tak w przypadku bibliotek filialnych konieczne są zmiany organizacyjne, związane nie tylko z estetyką pomieszczeń, ale także z ich powierzchnią. Kluczową sprawą wydaje się również kwestia ogrzewania. I tak jak można było przeczytać w jednym z ostatnich numerów ogólnopolskiego dziennika: „…biblioteki już nie mają przypominać ciemnych zakurzonych pokojów (…) czytelnicy mają znaleźć tu najnowszy kryminał, przejrzeć gazetę, skorzystać z komputera (…) dyr. Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski dodaje: „…bibliotekarze m.in. dzięki szkoleniom uwierzyli, że mają do spełnienia rolę cywilizacyjną. Samorządy zaczęły rozumieć, że likwidowanie bibliotek to anachronizm…”
W świadomości społecznej biblioteki kojarzone są jedynie z możliwością wypożyczenia książek. Jednak są to miejsca w które służą zaspakajaniu potrzeb informacyjnych społeczeństwa. W przeważającej części służą temu książki (w 2010 sieć bibliotek lokalnych bibliotek wzbogaciła się o 5554 woluminy- w części zakupione ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego), jednak współczesny bibliotekarz musi być również menadżerem informacji pochodzącej z różnych źródeł. To właśnie od jego kluczowych kompetencji zależało będzie nie tylko pozyskanie informacji, ale także jej selekcja i opracowanie, co w przypadku korzystania z Internetu wydaje się sprawą kluczową. Bibliotekarze mogą również wspierać w obsłudze nowoczesnych narzędzi osoby starsze. Zgodnie z hasłem „Biblioteka dobre miejsce dla człowieka” seniorzy i nie tylko mogą nauczyć się korzystania z poczty internetowej, komunikatorów internetowych itp. Dzięki temu można rozwijać swoje zainteresowania, nawiązywać nowe kontakty i odświeżyć starsze, wirtualnie zwiedzać świat, a nawet przy pomocy specjalnych aplikacji wypełnić zeznanie podatkowe. Sprzęt pozyskany w ramach Programu Rozwoju Bibliotek i umiejscowiony w tworzących sieć bibliotekach będzie doskonałym do tego narzędziem.
Szansą dla bibliotek jest również zakup opracowanego na bazie przeglądarki internetowej programu MAK+; następcy używanego dotychczas w bibliotekach programu MAK (działającego pod DOS-em). Zakupienie tego programu umożliwia, bez dodatkowych opłat związanych z utrzymaniem strony internetowej, umieszczenie w ogólnopolskiej sieci katalogów komputerowych. Ten zintegrowany system w znacznym stopniu ułatwia dotarcie do poszukiwanej książki. Biblioteki w powiecie dysponują łącznie liczbą 175858 woluminów, a to tylko niewielki ułamek księgozbiorów dostępnych w Polsce. Stworzenie zintegrowanego systemu ułatwi czytelnikom, dotarcie do poszukiwanej książki. Liczba wypożyczeń na 100 mieszkańców kształtuje się na poziomie 271 książek. Podjęte działania innowacyjne mogą sprawić, że wszystkie statystyki zaczną rosnąć, a czytelnicy zgodnie z hasłem tegorocznego Tygodnia Bibliotek „Biblioteka zawsze po drodze, nie mijam wchodzę” jeszcze chętniej zaczną odwiedzać lokalne biblioteki.
Programy rządowe zakładają stworzenie w oparciu o biblioteki -orlików kultury tworzonych na wzór skandynawski.
Czy wykorzystamy szanse, które otwierają się w 2011 r. To pytanie pozostawiam otwarte, licząc na współpracę, wsparcie i zrozumienie samorządów, które są organizatorami lokalnych instytucji kultury.
Wojciech Niedziółka
Dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej
w Rykach
